DNA PARMAK İZİ NEDİR VE NERELERDE KULLANILIR

DNA PARMAK İZİ NEDİR VE NERELERDE KULLANILIR

DNA PARMAK İZİ NEDİR VE NERELERDE KULLANILIR? 

Hepimizin bildiği gibi tüm insanların parmak izleri birbirinden farklıdır hatta genleri tamamen birbirine benzeyen tek yumurta ikizlerinin bile. Peki her iki insanın DNA'larındakı gen diziliminin ortalama yüzde 99'unun aynı olduğunu biliyormuydunuz birbirimizden bu kadar farklı görünmemize rağmen sadece yüzde 1 oranında gen farkımızın olması şaşırtıcı elbette ama aslında yüzde 1 lik farkın içerisinde 3 milyon baz çifti vardır parmak izi de bu baz çiftlerinden biridir hadi şimdi DNA parmak izi nedir ve nasıl çıkarılır inceleyelim.Günlük hayatta kullanılan parmak izi kavramı ile DNA parmak izi kavramı birbirinden farklıdır. Parmak izi dediğimiz şey parmaklarımızın ucundaki girinti ve çıkıntıların oluşturduğu yapıdır. DNA parmak izi ise canlıların DNA diziliminde sadece o canlıya özel benzersiz bir dizilim bulunmaktadır. bu benzersiz dizilim DNA parmak izi olarak adlandırılır. 

DNA Parmak İzi Nedir

Bir canlı hücresinde ki baz diziliminde tekrar eden anlamsız baz dizelerinin bir jel üzerinde oluşturduğu bantlı yapıya DNA parmak izi adı verilir. Yüzde 1 lik dilimin içerisinde olduğundan her bireyde farklıdır. 

DNA Parmak İzi Nasıl Çıkarılır? 

DNA parmak izi oluşturmak için 

● Öncelikle DNA uygun restriksiyon enzimi ile kesilir bu arada restriksiyon enzimi ya da diğer adıyla restriksiyon endonükleazı çift zincirli DNA moleküllerindeki belli nükleotit dizilerini tanıyan ve her iki zinciride aynı anda kesen enzim türüdür. 

● Tekrar eden anlamsız baz dizeleri PCR yani polimeraz zincir reaksiyonu yöntemi ile çoğaltılır. PCR yönteminin asıl amacı yapısı yüksek sıcaklıkta bozulmayan bir DNA polimerazı kullanarak DNA replikasyonunu ve çoğaltılmasını sağlamaktır. 

● Bu işlem sonucu oluşan DNA'lar özel bir jele yüklenir. 

● Elektroforez adı verilen bir yöntemle uzunlukları farklı olan DNA parçaları birbirinden ayrılır. 

● Bu parçalar jelin üzerinde büyüklüklerine göre belli uzaklıklarda bantlar oluşturur ve oluşan bu bantlı yapılara DNA parmak izi adı verilir 

Parmak izini ilk keşfeden kimdir? 

Şimdilerde adli tıp olaylarında en çok işe yarayan yöntemi yani parmak izini ilk keşfedenlerden biri William Herschel olarak biliniyor 1858 yılında Hindistan'ın jagipur kentinde keşfedilen parmak izinin hikayesi şöyledir; Bir devlet memuru olan Herschel hintli bir müteahit ile bir yol yapımı anlaşması yapmıştı iddaya göre müteahidin mürekkepli elinin izi kağıdı tuttuğu bölgeye bulaşmış Herschel kağıdı alıp avuç içine mürekkep koyarak kağıdın arkasına el izini basmış tabi Herschel'in parmak izini bulma gibi bir amacı yoktu hatta böyle bir fikre dahi sahip değildi. Fakat daha sonra bu mürekkep lekelerine baktığında uzun ince izlerin bulunduğunu farketti. Ve parmak izlerimizin olduğu düşüncesine vardı ve daha sonra bu fikrini geliştirerek yaymaya başladı. Parmak izini keşfedenlerden bir başkası ise 1870 yıllarında doktor olarak çalıştığı İskoçyadan Japonya ya gönderilen aynı zamanda bir fizikçi olan Henry Foulds'tur. Hastanede çalıştığı sıralarda kanlı parmaklardakii izleri buldu bu izler sayesinde suçluların tespitinin kolaylaşacağını idda etti. Adli tıp çalışanları ve polisler bu fikre karşı çıktılar çünkü onlara göre herkesin parmak izi aynıydı. Henry'nin bu iddası büyük ve uzun tartışmalara sebep oldu. En sonunda parmak izlerinin herkeste farklı olduğunu ıspatlayan Henry'de bu sayede adli tıp  vakalarına  büyük katkılarda bulundu. 

DNA Parmak izinin bazı kullanım alanları şunlardır; 

>Sıkça bahsettiğimiz gibi adli tıp vakalarında suçlunun olay yerine bıraktığı kan, saç, tırnak ya da kullandığı herhangi bir nesneden DNA parmak izi tespit edilip kolayca bulunmasını sağlar 

>Babalık davalarında da aynı şekilde  sıkça kullanılmaktadır 

>Safkan köpek ırklarının belirlenmesinde kullanılmaktadır 

>Bitki ve hayvan türlerinin korunması amacıyla da kullanılabilmektedir 

DNA parmak izi  günlük yaşantımızda rastladığımız daha bir çok olayda da kullanılmaktadır ve geliştirilerek kullanılmaya devam da edecektir